Tan iyo Kacaankii Islaamiga ee 1979-kii, dalka Iiraan wuxuu dhisay nidaam siyaasadeed oo u gaar ah, kaas oo isku dhex qasa doorashada dadweynaha iyo maamulka diimaha ah ee ku dhisan falsafadda Velayat-e Faqih. In kasta oo caalamka badanaa laga arko Madaxweynaha oo ka qaybgalaya shirarka caalamiga ah, haddana nuxurka awoodda dalku waxay ku jirtaa guri kale.
Hoggaamiyaha Sare: Awoodda aan Xadka lahayn
Hoggaamiyaha Sare (The Supreme Leader) waa shakhsiga ugu sarreeya dalka, xilkana wuxuu hayaa inta uu nool yahay. Sida ku cad dastuurka Iiraan, isaga ayaa leh ereyga ugu dambeeya ee masiirka qaranka.
Talada Ciidanka: Waa Taliyaha Guud ee Ciidamada Qalabka Sida. Isaga ayaa magacaaba madaxda sirdoonka iyo jeneraallada ugu awoodda badan, gaar ahaan kuwa Ilaalada Kacaanka (IRGC).
Siyaasadda Dibadda iyo Nukliyeerka: Go’aannada ku saabsan dagaalka, nabadda, iyo barnaamijka nukliyeerka ma lahan madaxweynaha, balse waxay ka soo baxaan xafiiska Hoggaamiyaha Sare.
Kormeerka Awoodaha: Wuxuu dhex-dhexaadiyaa hay’adaha fulinta, sharciga, iyo garsoorka, isagoo awood u leh inuu xilka ka qaado madaxweyne kasta oo ka leexda jihada uu u dego qaranka.
Madaxweynaha: Maareeyaha Xukuumadda
Madaxweynaha Iiraan, in kasta oo uu yahay mas’uulka labaad ee dalka, haddana shaqadiisu waxay u badantahay mid fulin iyo maamul maalinle ah. Isaga waxaa lagu soo doortaa codka shacabka afar sano kasta.
Maamulka Gudaha: Wuxuu mas’uul ka yahay dhaqaalaha, adeegga bulshada, iyo fulinta qorshayaasha ay ansixiyaan baarlamaanku.
Magacaabista Wasiirrada: Wuxuu soo xulaa golahiisa wasiirrada, laakiin wasaaradaha xasaasiga ah sida Arrimaha Dibadda iyo Sirdoonka, waa inuu marka hore oggolaansho ka helaa Hoggaamiyaha Sare.
Awoodda Xaddidan: Madaxweynuhu ma lahan wax awood ah oo uu ku amro ciidamada milatariga ama uu ku beddelo madaxda amniga ee dalka.
Dheelitirka Awoodda: Labada Weji ee Iiraan
Nidaamkani wuxuu dhisay hab-dhismeed “labo-madaxle” ah.
Madaxweynuhu wuxuu u adeegaa sidii wejiga dawladda ee la tacaala arrimaha gudaha iyo xiriirka caadiga ah, halka Hoggaamiyaha Sare uu yahay mishiinka qarsoon ee dejiya jihada istiraatiijiyadeed ee dalka.
Khilaafyada u dhexeeya labadan xafiis ma ahan wax cusub, balse markasta waxaa guushu raacdaa Hoggaamiyaha Sare. Tan iyo markii Mujtaba Khamenei uu u muuqday dhaxalka dhabta ah ee awooddaas, caalamku wuxuu indhaha ku hayaa sida uu u sii xoojin doono xukunka diimiga ah iyo saameynta ciidanka Ilaalada Kacaanka ee ku dhex jira maamulka dawladda.
Farqiga u dhexeeya labada xafiis waa mid cad: Madaxweynuhu waa mas’uulka Xukuumadda, halka Hoggaamiyaha Sare uu yahay mas’uulka Dawladnimada.
Marka ay timaaddo go’aannada waaweyn ee beddeli kara masiirka dalka Iiraan iyo saameynta uu ku leeyahay gobolka, Hoggaamiyaha ayaa had iyo jeer ka miisaan weyn codka sanduuqa doorashada.
